Opony w wózkach widłowych – rodzaje, kontrola zużycia i kryteria wycofania z użytkowania
Opony są jednym z najważniejszych elementów mających wpływ na bezpieczeństwo pracy wózka widłowego. To właśnie poprzez ogumienie wózek przenosi na podłoże cały swój ciężar oraz ciężar transportowanego ładunku. Stan opon wpływa między innymi na stabilność wózka, drogę hamowania, przyczepność, komfort jazdy oraz możliwość bezpiecznego manewrowania.
W wózkach widłowych stosuje się przede wszystkim opony pneumatyczne, superelastyczne oraz inne rodzaje ogumienia pełnego. UDT wskazuje, że wszystkie te rodzaje mogą występować w wózkach jezdniowych podnośnikowych, a rodzaj i wielkość ogumienia powinny być zgodne z wymaganiami producenta wózka.
Opony pneumatyczne
Opony pneumatyczne są konstrukcyjnie podobne do opon stosowanych w samochodach. Wewnątrz znajduje się sprężone powietrze, dzięki któremu opona może uginać się podczas jazdy i amortyzować nierówności podłoża.
Ich dużą zaletą jest dobra amortyzacja drgań. Z tego względu sprawdzają się szczególnie dobrze na nierównych nawierzchniach, placach, drogach wewnętrznych czy terenach, na których występują kamienie i inne nierówności.
Zalety opon pneumatycznych:
- dobra amortyzacja nierówności,
- większy komfort jazdy operatora,
- dobre tłumienie drgań,
- możliwość pracy na nierównym podłożu,
- stosunkowo łatwa wymiana w przypadku uszkodzenia.
Wady:
- możliwość przebicia,
- konieczność kontrolowania ciśnienia,
- podatność na uszkodzenia ścian bocznych,
- nieprawidłowe ciśnienie może pogorszyć stabilność i właściwości jezdne wózka.
W przypadku opon pneumatycznych szczególnie ważne jest sprawdzanie ciśnienia zgodnie z wymaganiami producenta opony i wózka. Nie należy kierować się wyłącznie wyglądem opony – opona może wyglądać prawidłowo, a mimo to mieć niewłaściwe ciśnienie
Opony superelastyczne
Opony superelastyczne, nazywane również pełnymi, nie są wypełnione powietrzem. Ich konstrukcja wykonana jest z odpowiednio dobranych warstw gumy, dzięki czemu nie występuje ryzyko przebicia i utraty ciśnienia.
Są bardzo popularnym rozwiązaniem w wózkach pracujących w magazynach, zakładach produkcyjnych i miejscach, w których występuje duże ryzyko uszkodzenia ogumienia przez ostre elementy.
Ich istotną zaletą jest odporność na przebicia i uszkodzenia mechaniczne. Continental wskazuje również na wysoką odporność tego rodzaju ogumienia na przecięcia i zużycie.
Zalety opon superelastycznych:
- brak możliwości przebicia jak w przypadku opony pneumatycznej,
- brak konieczności kontroli ciśnienia,
- duża odporność na przecięcia i uszkodzenia,
- dobra stabilność wózka,
- długa żywotność,
- mniejsze ryzyko nieplanowanego przestoju.
Wady:
- słabsza amortyzacja niż w przypadku opon pneumatycznych,
- większe przenoszenie drgań na wózek i operatora,
- specjalistyczny montaż wymagający odpowiedniej prasy,
- niewłaściwy dobór może powodować zwiększone obciążenie elementów wózka.
Warto pamiętać, że gładki wygląd zużytej opony superelastycznej nie zawsze oznacza konieczność jej wymiany. W wielu zastosowaniach opony te mogą wyglądać jak „slicki” i nadal prawidłowo pracować. Kluczowe znaczenie ma znajdujący się na oponie wskaźnik granicznego zużycia.
Linia 60J – najważniejszy wskaźnik zużycia
Na wielu oponach superelastycznych znajduje się charakterystyczna linia 60J, określana również jako J-line, safety line lub linia bezpieczeństwa.
Jest to fabrycznie wykonany wskaźnik pokazujący granicę bezpiecznego zużycia opony. Gdy powierzchnia bieżna dochodzi do poziomu tej linii, oponę należy wymienić. Producent Toyota/Solideal wskazuje linię 60J jako granicę zużycia opony superelastycznej.
UDT w materiałach szkoleniowych podaje, że w przypadku braku innych wytycznych graniczne zużycie opony superelastycznej określa się jako zmniejszenie grubości opony o 25% lub dojście do wskaźnika wyznaczającego graniczne zużycie.
Najważniejsza zasada: jeżeli producent opony określił konkretny wskaźnik zużycia, należy stosować właśnie jego wymagania.
Opony pełne
Określenie „opona pełna” bywa stosowane w odniesieniu do różnych konstrukcji ogumienia. W praktyce przy wózkach widłowych należy zwrócić uwagę na to, czy mamy do czynienia z oponą superelastyczną montowaną na feldze, czy z innym rodzajem ogumienia pełnego, np. opaską typu press-on.
Opony pełne nie posiadają komory wypełnionej powietrzem. Ich najważniejszą cechą jest więc odporność na przebicie.
W przypadku ogumienia pełnego szczególnie istotne są:
- wskaźnik granicznego zużycia,
- pęknięcia gumy,
- rozwarstwienia,
- wykruszenia,
- uszkodzenia mechaniczne,
- odkształcenia,
- oddzielanie się gumy od elementów konstrukcyjnych.
Europejska Organizacja Techniczna ds. Opon i Felg (ETRTO) wskazuje, że w przypadku opon pełnych typu press-on jako ogólną zasadę można przyjąć zużycie do momentu, gdy zostanie utracona około jedna trzecia pierwotnej wysokości gumy, jednak zawsze należy uwzględnić zalecenia producenta konkretnej opony.
Jak kontrolować stan opon wózka widłowego?
Kontrola ogumienia powinna być elementem codziennego przeglądu wózka przed rozpoczęciem pracy. Nie należy ograniczać się tylko do sprawdzenia, czy opona jest „cała”.
Podczas kontroli należy zwrócić uwagę na:
Opony pneumatyczne
- Ciśnienie
Sprawdzić zgodność ciśnienia z wymaganiami producenta.
- Bieżnik
Ocenić stopień zużycia bieżnika oraz jego równomierność.
- Ściany boczne
Sprawdzić, czy nie występują:
- pęknięcia,
- przecięcia,
- wybrzuszenia,
- przetarcia,
- rozwarstwienia.
- Przebicia i ubytki
Każde podejrzenie przebicia lub uszkodzenia konstrukcji opony wymaga dokładniejszego sprawdzenia.
Opony superelastyczne i pełne
Należy sprawdzić przede wszystkim:
- stopień zużycia,
- położenie względem wskaźnika granicznego zużycia,
- pęknięcia,
- wykruszenia gumy,
- przecięcia,
- rozwarstwienia,
- odspojenia gumy,
- powstawanie dużych płaskich powierzchni,
- nierównomierne zużycie,
- uszkodzenia widoczne na bokach opony.
Szczególną uwagę należy zwrócić na duże ubytki gumy oraz rozwarstwienia. Uszkodzona opona może stwarzać zagrożenie nawet wtedy, gdy nadal posiada wystarczającą ilość bieżnika.
Opona a bezpieczeństwo wózka
Stan ogumienia ma bezpośredni wpływ na zachowanie wózka. Zużyta lub uszkodzona opona może powodować:
- pogorszenie przyczepności,
- zwiększenie drogi hamowania,
- większe drgania,
- pogorszenie stabilności,
- nierównomierne prowadzenie wózka,
- większe obciążenie elementów układu jezdnego,
- uszkodzenie felgi,
- zwiększone ryzyko utraty kontroli nad wózkiem.
Nie należy również wymieniać opon wyłącznie na podstawie ceny. Rodzaj ogumienia musi odpowiadać konstrukcji wózka, jego obciążeniu oraz warunkom pracy. Przy doborze należy uwzględnić wymagania producenta wózka i producenta opony.